1

و هو لِلحقِّ بمنزلةِ انسانِ العینِ مِنَ العینِ الذی یکونُ بِهِ النَّظرُ. « نسبت انسان كامل به حضرت حق تعالی، نسبت مردمك چشم است با چشم؛ و دیدن بدان حاصل آید».

+ دیباچه- صفحه 52 و 53

+ بررسی کردم و این عبارت بخشی از یک کلام هست که فقط همین یک جمله در دیباچه نوشته شده. در اصل جملات و توضیحات گسترده تر از باب تمثیل چگونگی نگاهی که به انسان کامل هست، این رو نوشته:

نسبت انسان كامل به خدا، مانند مردمك چشم به چشم است؛ چراكه حقيقت چشم به مردمك آن است و ديدن و نظر با آن اتفاق میافتد. حقتعالي بهواسطه انسان كامل به عالم نظر كرده و رحمت خود را بر آنها نازل ميكند.

فسمي هذا المذكور إنسانا و خليفة، فأما إنسانيته فلعموم نشأته و حصره الحقائق كلها و هو للحق بمنزلة إنسان العين من العين الذي يكون به النظر و هو المعبر عنه بالبصر. فلهذا سمي إنسانا فإنه به ينظر الحق إلى خلقه فيرحمهم (فصوص الحكم، فص آدمي: 50).

حقیقت چشم به مردمک آن است... ! جمله عجیبی است.